30/1/09

Chuyện về rượu

Văn hóa rượu

(Từ suckhoedoisong online) - Thật ra, ông cha ta cũng đã có câu "nhất hay là rượu ngà ngà", nghĩa là khi ngà ngà thì dễ dốc bầu tâm sự, sẽ bộc bạch tâm tư...

Trong những đồ sắm tết, người ta thường mua một hai chai rượu. Chai rượu trên bàn thờ tổ tiên. Chai rượu biếu nhà thông gia. Chai rượu biếu bạn bè, đối tác kinh doanh. Chai rượu trên bàn ăn. Có người không quen uống rượu nhưng trong ngày tết cũng nhấp một chén cho bừng sắc xuân.

Không phải đến ngày tết người ta mới uống rượu. Đã từ xưa rượu như một phương tiện giao tiếp giữa bạn bè, đặc biệt là giữa những người tri kỷ, vì cổ nhân có câu "rượu ngon phải có bạn hiền". Khi vui là cái cớ rủ nhau uống rượu, lúc buồn cũng mượn rượu giải sầu. Ngày nay, mâm rượu trong bữa ăn ở nhà hàng còn là nơi bàn bạc kinh doanh; có người nói: đến 60-70% những thỏa thuận hợp đồng kinh tế là các trong các bữa ăn. Tôi không phải là người thích uống rượu, càng không phải là người nghiện rượu nhưng có lúc cũng phải nâng ly cạn một hai chén nhỏ không phải vì thích uống rượu mà là vì vui bạn bè trong không khí cộng đồng, cho nên giả dụ tôi có quyền thế (chắc không bao giờ có được) thì không bao giờ tôi ra lệnh cấm rượu.

Nhưng tôi lại hiểu rằng, trong việc uống rượu có "văn hóa rượu".

Tôi là người thích ngồi nhâm nhi nâng lên đặt xuống vừa uống vừa tâm sự đủ nghe chứ không thích cái kiểu "trăm phần trăm" rồi hò hét thô tục, vừa chóng say vừa mất tư cách. Vui với bạn bè cũng có lúc quá chén say la đà nhưng rồi cũng hối hận; nói chung biết lượng sức mình cho nên uống có cữ, ít khi dám uống say vì tôi đã chứng kiến cảnh bệ rạc đến thảm thương của những người say rượu. Gần đây các tài liệu khoa học cũng nói tới mặt tốt cho sức khỏe nếu mỗi bữa cơm uống một chén hạt mít rượu, còn uống nhiều thì sẽ có hại trước hết là với gan. Cho nên cả về văn hóa lẫn y học đều giúp tôi tự kiềm chế khi ngồi vào mâm rượu ngay cả khi vui bạn bè trong ngày lễ tết. Nghiện rượu, say rượu, thì cả xã hội đều cho là căn bệnh xấu, biểu hiện xấu. Còn các bà vợ, ông chồng và những đứa con đều rất lo lắng khi người cha, người mẹ là những đệ tử Lưu linh, lo lắng cả về gia sản lẫn hạnh phúc gia đình.

Rồi đã từng chứng kiến cái cảnh một số người "rượu vào lời ra" nói năng lung tung. Lại còn cảnh một số người cố tình "mượn rượu" để chửi bới xỏ xiên người này người khác, cơ quan này cơ quan khác, nhưng chỉ có anh ta giả vờ không biết còn ai thì cũng thấy cái thói mượn rượu để che đậy sự hèn nhát của con người ấy. Thật ra, ông cha ta cũng đã có câu "nhất hay là rượu ngà ngà", nghĩa là khi ngà ngà thì dễ dốc bầu tâm sự, sẽ bộc bạch tâm tư mà khi tỉnh táo vì nghĩ đến nhiều sự ràng buộc cho nên ít khi nói, nhưng lại vẫn hết sức tỉnh táo để nói chính xác những điều mình nghĩ. Cho nên, dù vui bạn bè uống hơn bình thường một chút thì cũng chỉ uống đến khi ngà ngà chứ không bao giờ uống say để giọng méo mó, nói líu lô những điều vu vơ, ác khẩu.

Ngày Xuân, thế nào cũng có chuyện nâng lên đặt xuống, cho nên lạm bàn chuyện rượu để nghĩ về văn hóa uống rượu. Đã là văn hóa thì ngày tết hay ngày thường đều tự nhủ phải giữ gìn vì nó liên quan tới tư cách con người.
Hữu Thọ

(Dân trí) - Nhức đầu, nặng đầu sau uống rượu bia, nhiều người "chơi" ngay vài viên pamin, decolgen, thậm chí là aspirin... Đa phần trong số họ không biết thành phần chính của loại thuốc này là paracetamol và rất có hại cho chức năng gan nếu trong người có chất cồn.

Theo BS Trần Văn Phúc, BV Xanh Pôn, Hà Nội, paracetamol là thành phần chính trong các loại thuốc giảm đau, hạ sốt, chữa cảm cúm... ít tác dụng phụ, hiệu quả và khá an toàn. Song, nếu dùng quá liều hay coi đó như một loại thuốc giải rượu thì có thể gây ngộ độc nặng và ảnh hưởng rất xấu đến chức năng gan, thậm chí gây hoại tử gan khiến người bệnh có nguy cơ tử vong.

Hay như Aspirin, một loại thuốc mà nhiều người dân, nhất là ở các vùng nông thôn vẫn quen dùng để giảm đau, hạ sốt, khi uống phối hợp với rượu sẽ gây kích ứng niêm mạc dạ dày, chảy máu đường tiêu hóa.

Theo BS Phúc, hai loại thuốc này đều giảm đau, nhức đầu rất hiệu quả. Vì thế, sau uống rượu mà dùng loại thuốc này, họ sẽ thấy hết nhức đầu, dễ chịu. Nhưng đây chỉ là lợi trước mắt, nó kéo theo một mối nguy cho sức khoẻ con nguời sau này.

Vì paracetamol là một loại thuốc có ảnh hưởng rất xấu đến chức năng gan khi uống quá liều và uống chung với rượu. Lý do là khi ngộ độc paracetamol, nồng độ paracetamol trong máu quá cao, vượt quá khả năng khử độc của gan, khi ấy chất độc tích lũy lại gây hoại tử tế bào gan.

Trong khi đó, khi uống rượu vào cơ thể, gan cũng phải làm việc cật lực để thải các chất độc từ rượu ra ngoài (nhất là với các loại rượu nấu thủ công, gan càng phải làm việc nhiều hơn). Người uống rượu nhiều, chức năng gan đã yếu, uống paracetamol vào càng tạo điều kiện thuận lợi để chất độc phá huỷ gan.

"Vì thế, uống rượu đã hại cho gan, nay lại dùng paracetamol để... giải rượu thì thật là con dao hai lưỡi, người say ít cảm giác choáng, nhức đầu ngay sau đó nhưng bù lại, gan lại phải làm việc gấp đôi. Nếu vượt quá khả năng khử độc của gan, khi ấy, chất độc tích lũy lại gây hoại tử tế bào gan. Tình trạng hoại tử lan rộng sẽ dẫn đến suy gan cấp", BS Phúc nói.

TS Phạm Duệ, Phó Giám đốc TT Chống độc Bệnh viện Bạch Mai cũng cho rằng, đến này, chưa có nghiên cứu nào cho rằng paracetamol có thể "giải rượu". Theo điều tra những bệnh nhân từng phải nhập viện vì ngộ độc paracetamol, rất nhiều người bị suy yếu chức năng gan có lý do từ việc uống loại thuốc này để giảm đau nhức mà không để ý mình vừa uống rượu bia cách đó chưa lâu.

Vì thế, tuyệt đối không nên uống rượu khi dùng thuốc để giảm nguy cơ ngộ độc cho gan. Hơn nữa, để phòng ngộ độc paracetamol do dùng quá liều, người bệnh không nên uống nhiều loại thuốc cảm cúm cùng một lúc, vì đa phần các loại thuốc này đều chứa thành phần có chất paracetamol. Khi có biểu hiện ngộ độc, bằng mọi cách phải gây buồn nôn, và đưa ngay đến bệnh viện cấp cứu.
Hồng Hải

(Dân trí) - Có rất nhiều bài báo nói rằng rượu có lợi cho sức khỏe nhưng cũng có nhiều bài cảnh báo về những nguy cơ của nó. Bạn cảm thấy bị “nhiễu” trước cả núi thông tin mà không biết “gỡ” thế nào.

Uống rượu vừa phải chắc chắn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe và không ai có thể phủ nhận chuyện này. Và mức hợp lý chính là 2 ly/ngày nếu là nam giới trong độ tuổi dưới 65, 1 ly/ngày nếu là phụ nữ hay nam giới trên 65 tuổi.

Vậy thì bạn có nhất thiết phải tránh xa rượu? Hoặc bạn có thể tiếp tục tận hưởng cảm giác cay ngọt của vang trong bữa ăn tối mỗi ngày? Dưới đây là những điều giúp bạn cân nhắc:

Có lợi cho sức khỏe
Uống rượu vừa phải sẽ mang lại những lợi ích sau:

- Giảm nguy cơ phát triển các bệnh về tim, mạch vành
- Giảm nguy cơ tử vong do nhồi máu cơ tim
- Giảm nguy cơ đột quỵ, đặc biệt là đột quỵ do thiếu máu cục bộ
- Giảm nguy cơ sỏi mật
- Giảm nguy cơ tiểu đường

Những nguy cơ đối với sức khỏe
Lạm dụng rượu sẽ dẫn tới nhiều vấn đề nghiêm trọng liên quan đến sức khỏe:

- Ung thư tuyến tụy, miệng, họng, thanh quản, thực quản, gan và thậm chí là cả ung thư vú.
- Bệnh Pancreatitis (ở gan), đặc biệt là ở những người có mức triglycerides cao trong máu
- Đột tử ở những người mắc bệnh tim mạch
- Cơ tim bị hủy hoại, ảnh hưởng tới sự co bóp của tim
- Đột quỵ
- Teo não
- Xơ gan mãn tính
- Sẩy thai
- Hội chứng nhiễm độc thai nghén, gồm sự kém phát triển về thể chất và tinh thần
- Tự tử

Lượng bao nhiêu là đủ?
Một khẩu phần được xác định là tương đương với 355ml bia, 148ml vang hay 44ml rượu mạnh.

Tuy nhiên, cần nhớ rằng những người từ 65 tuổi trở lên không nên uống nhiều hơn 1 khẩu phần mỗi ngày. Khi tuổi tác càng tăng thì khả năng “tiêu hóa” chất cồn của cơ thể càng chậm lại, khiến các chất độc tích tụ trong cơ thể nhiều hơn và càng làm tăng ảnh hưởng tiêu cực của rượu đối với cơ thể.

Những người không nên uống rượu
Những người có vấn đề sức khỏe không nên uống rượu, dù chỉ với một lượng rất nhỏ. Đó là những người:

- Có tiền sử đột quỵ
- Mắc bệnh về gan
- Mắc bệnh liên quan đến tuyến tụy
- Có những biểu hiện lạ ở miệng, vòm họng, thanh quản, thực quản…

Nếu nhà bạn có người mắc chứng nghiện rượu thì nguy cơ bạn giống họ cũng rất cao. Nếu đang mang bầu, hãy cố gắng tránh xa rượu bởi nó có thể ảnh hưởng không tốt tới sức khỏe bé yêu của bạn.

Ngoài ra, rượu cũng tương tác với nhiều loại thuốc nên hãy hỏi bác sĩ nếu bạn được kê đơn thuốc có: kháng sinh, thuốc chống đông máu, chống suy nhược, thuốc điều trị tiểu đường, giảm đau, thuốc ngủ….
Nhân Hà (Theo MC)

28/1/09

Mở mạng mà nghe ...

Hà Thanh

Nước mình có truyền thống ăn nói nhã nhặn, vì ăn nói nhã nhặn không thiệt gì, các cụ dặn: “Lời nói không mất tiền mua; liệu lời mà nói cho vừa lòng nhau…” (nếu lời nói mà phải mua, tỷ như vào chốn công quyền, tình hình có thể khác).

Ngày thường còn muốn làm nhau vui lòng, cái sự chúc tụng bởi vậy là chuyện cơm bữa. Nói gì đến ngày Tết, hớn hở khí xuân, hy vọng tràn trề, việc chúc tụng nhau từ ngàn xưa lại vốn được quy định là phong tục đẹp, nên đương nhiên thiên hạ chúc nhau náo nhiệt và rầm rộ. Rầm rộ đến nỗi đã có lần Tú Xương đã phát bực lên mà phải bảo: “Lẳng lặng mà nghe nó chúc nhau…”.

Mật độ chúc Tết ngày xưa, thời Tú Xương hoặc trên nữa, nhiều đến mức độ nào khó kiểm định, từ ngày có điện thoại di động, có internet, mới biết sự dồn dập chúc nhau ngày Tết là vô cùng. Nghẽn mạch, nỗi lo thời công nghệ thông tin mỗi tối giao thừa, nhiều năm nay thành nỗi lo không của riêng ai. Thành thử chưa sang năm mới, đang bộn bề mâm cỗ thắp hương khấn gia tiên, đã nghe điện thoại bíp bíp báo tin nhắn từng hồi, người lo xa hay chúc mừng năm mới trước khi năm cũ qua hẳn, phòng khi message(1) đầy ân tình của mình lang thang nhầm sóng trên trời, mãi không đến đúng địa chỉ mobile(2). Thế rồi đến tận sáng hôm sau, có bao nhiêu người thân trong danh bạ là có bấy nhiêu tin nhắn đủ vẻ đủ hình. Đang vội cũng phải bỏ cả bánh chưng bóc dở mà lễ độ cám ơn và chúc lại, hoặc bỗng dưng tắt bếp rán nem để nhắn vội một cái tin chợt nhớ ra, kẻo bị trách, lời tử tế đi trước cũng là lời khôn!

Việc chúc Tết có từ thời nào chẳng rõ. Bắt nguồn từ Trung Quốc, như nhiều phong tục Tết khác. Lời chúc chẳng thể truy nguồn gốc từ đâu. Sinh ra biết nói là có lời rồi. Thiếp chúc tết còn dễ tìm niên đại. Người ta bảo thiếp chúc tết xuất hiện sớm nhất dưới thời Tống, căn cứ vào bức tranh "Tuế chiêu đồ", tức là buổi sáng đầu năm, của Lý Tung, một họa sĩ nổi danh thời Nam Tống, vẽ cảnh cả nhà chủ nhân tiếp đón khách trong viện, còn gia nhân phòng bên thu nhận những thiếp đỏ mừng năm mới. Thời đó thấy bảo rất thịnh hành việc chúc tết hàng năm. Lời chúc trên thiếp, cả ngàn năm nay chắc chỉ loanh quanh Phúc - Lộc - Thọ. Nào Vạn sự như ý! nào An khang! Thịnh vượng! Cát Tường...! Đơn điệu lắm. Chữ nghĩa rườm rà là ở câu đố Tết, dân gian màu mè là ở tranh Tết..., chứ chúc tụng nhau thì cứ giản đơn có gì chúc nấy, miễn là toàn gia khỏe mạnh, phát tài, làm ăn năm nay bằng năm bằng mười năm ngoái. Đại khái nhà bác đánh cá, năm nay chúc đánh được cá to; nhà bác dệt chiếu, năm nay chúc bác cói tốt, trời khô ráo. Buôn bán thì nhất bản vạn lợi, học hành thì đỗ đạt, đỗ đạt rồi thì thăng tiến...

Phải nói chúc Tết thời công nghệ thông tin phong phú hơn hẳn. Nghe nói vốn từ vựng nước Anh nhiều nhất thế giới, mà có chúc, thì chỉ Happy New Year!(3) Thử làm một cuộc sưu tầm những câu chúc mừng năm mới mình, vừa bắt đầu thôi dễ thường cũng hoa cả mắt. Mấy năm nay, các mạng di động, các trang báo điện tử gần Tết có riêng một đội văn hay chữ tốt chuyên thảo ra các câu chúc để kinh doanh. Có mạng còn tổ chức cả cuộc thi các lời chúc tết sao cho độc đáo. Nhưng để đạt được sự độc đáo nói chung không dễ. Quanh đi quẩn lại, 1001 câu chúc được gọi là hay vẫn cứ chỉ là "Năm mới Tết đến, rước hên vào nhà; quà cáp bao la; một nhà no đủ; vàng bạc đầy hũ; gia chủ phát tài; già trẻ gái trai; sum vầy hạnh phúc..."; "Chúc bạn có một bầu trời sức khỏe, một biển cả tình thương, một đại dương tình bạn..." Mấy năm trước, câu "Tôi thay mặt Đảng, Chính phủ, Quốc hội..." trịnh trọng, hay câu chúc tính toán chi li : "Chúc bạn 365 ngày hạnh phúc, 52 tuần như ý, 12 tháng an vui...cho đến tận 52.600 phút may mắn" làm nhiều người vui cười, năm vừa rồi đã là nhàm. Có chịu khó nghĩ hơn một tý, sáng tạo cho vui thì năm con nào làm thơ về con đó. chẳng hạn năm Chó "Chúc mừng năm con Chó; trở nên người giàu có; chẳng có việc gì khó...", năm con Heo "Chúc Tết năm Heo; có nhiều người theo; tình chặt như keo...", năm con Chuột "năm nay là năm Tý; chúc các em bồ nhí; vạn sự được như ý...". (Năm nay năm Sửu, chẳng hiểu vần ỉu rồi sẽ chúc thế nào). Trong một buổi sáng mùng Một, có khi nhận được đến dăm mười tin giống nhau. Hết muốn cười. Có người nghĩ hộ lời chúc, tự dưng người ta đâm lười, nhấn send(4) là chuyển đi, forward(5) cả loạt. câu chúc có hay mấy cũng không phải lời chúc của mình. Chúc một câu mình nghĩ ra, dẫu có vụng dại hơn một chút, nhưng đảm bảo chân thành. Nhưng nghĩ đến cả một cái danh sách dài cần nhắn, cũng thấy khó. Cứ chúc mừng năm mới có khi lại hay. Cái thời chúc Tết thủ công hình như qua lâu rồi, mấy ai căm cụi nghĩ xem chúc thế nào. Thành thử tin nhắn gửi đi nhiều khi trung tính đến độ không phân biệt tuổi tác, giới tính. Mình nhận được bao nhiêu tin sáo rỗng có khi cũng chuyển đi ngần ấy.

Nhưng biết làm sao được, thôi thì Tết đến, lời chúc nào cũng quý, thấy còn có người nhớ đến mình, thấy mình còn trách nhiệm nhớ đến người. nội dung lời chúc quan trọng gì đâu, miễn là có mình trong nỗi nhớ bao la ấy, nỗi nhớ mở mạng (di động và internet) mà xem họ chúc nhau./.

Người Đan Mạch chúc tụng: Hip hip horray!
----------------
Một số từ tiếng Anh thông dụng trong bài:
(1) message: tin nhắn, thư tín, điện, thông báo, thông điệp
(2) mobile: di động, chuyển động (ý nói cái điện thoại di động)
(3) Happy New Year!: Năm Mới Hạnh Phúc! (lời chúc)
(4) send: gửi thư, gửi tin nhắn đi
(5) forward: gửi chuyển tiếp (bức thư, tin nhắn... đến địa chỉ mới)